Ayasofya tarihi dört farklı döneme ayrılıyor: Bizans katedrali, Osmanlı camisi, laik müze ve yeniden cami. Bina 1.500 yılı aşan bir süre boyunca dört kez statü değiştirdi ve her değişiklik, bugün içeride gördüğünüz karışık Hristiyan ve İslami dekorasyonun gerçek nedeni. Aşağıda her dönemin ne zaman ve neden gerçekleştiğini, binaya fiziksel olarak ne olduğunu anlatıyorum.

Ayasofya'nın ana kubbesi altında, bir tarafta Bizans mozaiği diğer tarafta Osmanlı hat sanatı madalyonunun aynı karede göründüğü, ayasofya tarihi temalı iç mekân fotoğrafı Fiyatları görmeye hazır mısın? Ayasofya Hızlı Giriş Bileti (Hagia Sophia), fiyat €34.49 Saatleri gör

Ayasofya ne zaman yapıldı?

Bizans İmparatoru I. Justinianus, bugünkü yapıyı 532 ile 537 arasında inşa ettirdi ve bina 27 Aralık 537’de Hristiyan katedrali olarak açıldı.

Wikipedia’nın verdiği bilgiye göre, mimarlar Milet’li İsidoros ve Tralles’li Anthemios binayı tasarladı. Bu tarih, Ayasofya’nın bugün 1.500 yılı aşan tarihinin başlangıç noktası ve sonraki her değişiklik bu temel üzerine ekleniyor.

Ayasofya neden cami oldu?

1453’te Fatih Sultan Mehmed, İstanbul’u fethettiğinde katedrali imparatorluk camisine çevirdi, bu statü Osmanlı yönetimi altında neredeyse beş yüzyıl sürdü.

Wikipedia’nın verdiği bilgiye göre, bu dönüşüm Konstantinopolis’in Osmanlı fethinin doğrudan sonucu. Beş yüzyıllık bu cami döneminde, binanın duvarlarına büyük Osmanlı hat sanatı madalyonları eklendi, bazı Hristiyan mozaikler ise sıva ile kapatıldı.

Daha yakından bakmak ister misin? Ayasofya Hızlı Giriş Bileti (Hagia Sophia), fiyat €34.49 Saatleri gör

Ayasofya ne zaman müze oldu?

1934’teki Türk kabine kararı binanın cami statüsüne son verdi, 1935’te de halka müze olarak yeniden açıldı; bu yüzden kaynaklar hem 1934 hem 1935 tarihini verir.

Wikipedia’nın verdiği bilgiye göre, bu değişiklik yeni Türkiye Cumhuriyeti’nin laikleştirme reformlarının bir parçasıydı ve bina 1931’den 1935’e kadar halka kapalı kaldıktan sonra müze olarak açıldı. 1934, kararın alındığı yıl; 1935 ise kapıların halka yeniden açıldığı yıl, bu yüzden iki tarih birbiriyle çelişmiyor, sadece farklı bir aşamayı işaret ediyor.

Vaktin mi az? Ayasofya, Yerebatan Sarnıcı & Sultanahmet Camii Bileti, fiyat €85 Saatleri gör

Ayasofya 2020’de neden yeniden cami oldu?

Türkiye Danıştayı 1934 müze kararını hukuka aykırı bularak iptal etti, Cumhurbaşkanı Erdoğan da Temmuz 2020’de binayı yeniden Müslüman ibadetine açtı, turistlere namaz vakitleri dışında açık kalmaya devam etti.

Arab News’in haberine göre, Cumhurbaşkanı Erdoğan, Ayasofya’nın müzeye dönüştürülmesinin hukuka aykırı olduğuna dair mahkeme kararının ardından Temmuz 2020’de binayı Müslüman ibadetine açık olarak ilan etti. Haber 19 Temmuz 2020’de yayınlandı, 20 Temmuz 2020’de güncellendi.

Ayasofya'nın 537'den 2020'ye kadar geçtiği dört dönemi, Bizans katedrali, Osmanlı camisi, müze ve yeniden cami olarak gösteren sade bir zaman çizelgesi infografiği

DönemYıllarStatüErişimde Ne Değişti
Bizans katedrali537-1453Hristiyan kilisesiİbadete açık
Osmanlı camisi1453-1934İmparatorluk camisiİbadete açık, mozaikler kısmen kapatıldı
Müze1935-2020Laik müzeHerkese ücretsiz, turist ziyaretine açık
Yeniden cami2020’den beriAktif camiNamaz dışında turist ziyaretine ücretli açık
Fiyatları görmeye hazır mısın? Ayasofya & Sultanahmet Camii Turu, İsteğe Bağlı Sarnıç, fiyat €15 Saatleri gör

Ayasofya’nın içinde hem mozaik hem İslami hat sanatı neden var?

Osmanlı döneminde Hristiyan figürlerin mozaikleri sıva ile kapatılmış, müze döneminde yeniden açığa çıkarılmıştı; 2020’deki cami dönüşümünden sonra sadece kıble yönüne bakan mozaikler namaz sırasında perdeleniyor, bu yüzden Bizans ve Osmanlı katmanları yan yana duruyor.

Arab News’in haberine göre, Meryem ve Cebrail’i gösteren ve kıble yönünde yer alan mozaikler namaz sırasında perdeyle örtülecek; İsa ve diğer Hristiyan figürlerin mozaikleri kıble yönünde olmadığından namazı etkilemiyor. Namaz vakitleri dışında bina tüm ziyaretçi ve turistlere, mozaikler açık halde, erişime açık kalıyor.

Öğle vakti kubbenin altında duran ilk kez gelen bir ziyaretçiyi düşünün: ezandan hemen önce bir görevlinin Meryem mozaiğinin üzerine bir perde çektiğini görüyor. Bu, binanın çift kimliğinin sadece tarihsel bir ayrıntı olmadığını, her gün gözünüzün önünde yaşandığını somut şekilde gösteriyor.

Daha yakından bakmak ister misin? Ayasofya Hızlı Giriş Bileti (Hagia Sophia), fiyat €34.49 Saatleri gör

Ayasofya bugün kilise mi, cami mi, müze mi?

Bugün yasal ve işlevsel olarak aktif bir cami, müze değil, ama beş vakit namaz dışında turistlere açık kalıyor, bu yüzden ücretsiz ibadetin yanında ücretli ziyaret biletleri de var.

Wikipedia’nın verdiği bilgiye göre, bu statü 2020’den beri geçerli. Euronews’in haberine göre de 2024’ten itibaren bu turist ziyareti için bir ücret getirildi; ücretsiz ibadetin yanında bu ücretli ziyaretin nasıl işlediğini giriş ücretsiz mi yazımızda ayrıntılı açıklıyorum.

Vaktin mi az? Ayasofya, Yerebatan Sarnıcı & Sultanahmet Camii Bileti, fiyat €85 Saatleri gör

Sıkça Sorulan Sorular

Ayasofya’yı kim yaptırdı?

Bizans İmparatoru I. Justinianus, bugünkü yapıyı 532-537 arasında inşa ettirdi. Mimarları Milet’li İsidoros ve Tralles’li Anthemios’tu.

Ayasofya kaç yaşında?

Bugünkü yapı 537’de açıldığından, 1.500 yılı aşkın bir geçmişi var. Bu da onu dünyadaki en eski hâlâ kullanılan dini yapılardan biri yapıyor.

Ayasofya cami olunca çanlar ve haçlara ne oldu?

Kaynaklarımız bu ayrıntıyı doğrulamıyor, dolayısıyla burada spesifik bir iddia öne sürmüyoruz. Bildiğimiz kesin olan, binanın Hristiyan mozaiklerinin bugün namaz vakitleri dışında açık kalması.

Ayasofya ileride yeniden müze olabilir mi?

Bu, siyasi ve hukuki bir karar olduğundan ileriye dönük bir tahminde bulunmuyoruz. 2020’deki dönüşüm, Danıştay’ın 1934 kararını iptal etmesiyle gerçekleşti, benzer bir hukuki süreç teorik olarak statüyü yeniden değiştirebilir.

Ayasofya’yı ziyaret ederken içeride tam olarak neyi göreceğinizi mozaikler ve kubbe yazımızda anlatıyorum, bu tarihin ışığında ziyarete değip değmediğini ise Ayasofya’yı ziyarete değer mi yazımda tartıştım. Güncel ziyaret saatlerini Ayasofya ziyaret saatleri rehberimizde bulabilirsiniz, bu tarihi Topkapı Sarayı ve Yerebatan Sarnıcı’yla aynı günde nasıl birleştireceğinizi ise tek günlük rota yazımızda bulabilirsiniz.

Bu dört katmanlı geçmişi bilmek, içeride neye bakacağınızı anlamanızı kolaylaştırıyor: Üst Galeri’de Bizans mozaiklerini ve Osmanlı hat sanatını yan yana görürken, hangi dönemden kaldığını bilerek gezmenizi öneririm.

hagia sophia tickets rehberine dönün →

Fiyatları görmeye hazır mısın? Ayasofya & Sultanahmet Camii Turu, İsteğe Bağlı Sarnıç, fiyat €15 Saatleri gör