Yerebatan Sarnıcı nedir sorusunun kısa cevabı: İstanbul’un eski şehrinde, Ayasofya’ya kısa bir yürüme mesafesinde bulunan, 6. yüzyılda inşa edilmiş devasa bir yeraltı su rezervuarı. İngilizce kaynaklarda Basilica Cistern olarak geçiyor ve bugün bir müze olarak ziyarete açık. Sarnıcı bir Ayasofya bilet alışverişinizin parçası olarak mı yoksa ayrı bir durak olarak mı göreceğinize karar vermeden önce, bu yapının tam olarak ne olduğunu bilmek faydalı.
Fiyatları görmeye hazır mısın? Ayasofya Hızlı Giriş Bileti (Hagia Sophia), fiyat €34.49 Saatleri gör Yerebatan Sarnıcı nedir?
Yerebatan Sarnıcı, İstanbul’un eski şehrinde 6. yüzyılda inşa edilmiş, yeraltında yer alan büyük bir su rezervuarıdır ve bugün müze olarak ziyarete açıktır. Ayasofya’ya kısa bir yürüme mesafesinde, mermer sütun ormanı ve iki oyma Medusa başıyla tanınıyor.
Basilica Cistern’in resmi sitesine göre, yapı İmparator I. Justinianus tarafından 532 yılında sipariş edildi ve kuşatma dönemlerinde başta olmak üzere Konstantinopolis’teki Büyük Saray’a ve çevre binalara su sağladı. Wikipedia’nın verdiği bilgiye göre, sarnıç yaklaşık 138 x 65 metre boyutlarında, 9.800 metrekarelik bir alana yayılıyor ve 80.000 metreküp su depolayabiliyor.
Yerebatan Sarnıcı adı nereden geliyor?
Ad, sarnıcın üzerinde eskiden bulunan Stoa Basilica adlı büyük bir kamu meydanından geliyor. Türkçe adı Yerebatan Sarnıcı, kabaca “yere batmış sarnıç” anlamına gelir ve aynı yeraltı yapısını tarif eder.
Go Türkiye’nin resmi turizm sitesine göre, yapı 6. yüzyılda İmparator I. Justinianus döneminde, eski bir bazilikanın bulunduğu alanda inşa edildi; bu da ismin kaynağını açıklıyor. İngilizce “Basilica Cistern” adı doğrudan bu bazilikaya referansken, Türkçe Yerebatan adı yapının fiziksel konumunu, yani yerin altına batmış olmasını tarif ediyor; ikisi aynı 6. yüzyıl yapısına işaret eden farklı isimlendirme mantıkları.
Daha yakından bakmak ister misin? Ayasofya Hızlı Giriş Bileti (Hagia Sophia), fiyat €34.49 Saatleri görYerebatan Sarnıcı kaç yıllık, ne zaman yapıldı?
Sarnıç 532 yılında, Bizans İmparatoru I. Justinianus tarafından, Konstantinopolis’teki Büyük Saray’ı ve kuşatma dönemlerinde çevresindeki binaları su ile beslemek amacıyla yaptırıldı. Bu da yerebatan sarnıcı’nı kabaca 1.500 yıllık bir yapı haline getiriyor.
Resmi sarnıç sitesinin tarihçesine göre, yapı 1453’teki Osmanlı fethinden sonra kullanım dışı kaldı ve ancak 1987’de müze olarak halka açıldı. Wikipedia, 1985-1987 arasında yürütülen büyük bir restorasyonda sarnıçtan yaklaşık 50.000 ton çökeltinin temizlendiğini ve yapının 9 Eylül 1987’de yeniden açıldığını kaydediyor; 2017’de restorasyon ve depreme karşı güçlendirme için tekrar kapatılıp 2022’de yeniden ziyarete açılmış.
Vaktin mi az? Ayasofya, Yerebatan Sarnıcı & Sultanahmet Camii Bileti, fiyat €85 Saatleri görYerebatan Sarnıcı ne kadar büyük?
Sarnıç yaklaşık 138 x 65 metre ölçülerinde, 80.000 metreküp su kapasitesine sahip ve içinde her biri 9 metre yüksekliğinde, 12 sıra halinde 28’erli dizilmiş 336 mermer sütun bulunuyor.
Resmi kaynağa göre bu rakamlar, sarnıcı İstanbul’un yüzlerce yeraltı su yapısının en büyüğü ve halka açık tek restorasyonlu örneği yapıyor; Go Türkiye de sarnıcın 300’den fazla mermer sütunuyla benzer bir rakam veriyor ve yapının ahşap yürüme yollarıyla gezildiğini belirtiyor.
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Yapım tarihi | 532 |
| Boyutlar | 138 m x 65 m |
| Su kapasitesi | 80.000 m³ |
| Sütun sayısı | 336 |
| Sütun yüksekliği | 9 m |
| UNESCO listeleme yılı | 1985 |

Yerebatan Sarnıcı’ndaki Medusa başları nedir?
Sarnıcın kuzeybatı köşesindeki iki sütunun kaidesinde, biri yan yatık biri ters duran iki oyma Medusa başı bulunuyor.
Wikipedia’ya göre, bu başların nereden getirildiği kesin olarak bilinmiyor; muhtemelen daha eski bir Roma yapısından devşirme olarak taşınmışlar, önceden sütun kaidesi olarak kullanıldıklarına dair bir kanıt yok. Diyelim ki yükseltilmiş yürüme yolunu takip eden bir ziyaretçi, telefonu elinde, sarnıcın en uzak köşesine vardığında ters duran Medusa başını aşağıdan gelen tek bir spot ışığıyla aydınlatılmış buluyor; iki oyma yüzü aynı fotoğrafa sığdırmak için eğilip çömelmesi gerekiyor, çünkü yan yatık baş aynı sırada birkaç metre ileride duruyor. Medusa başlarının tam konumunu ve ne görmeniz gerektiğini ayrı bir yazıda ayrıntılı anlatıyorum.
Daha yakından bakmak ister misin? Ayasofya Hızlı Giriş Bileti (Hagia Sophia), fiyat €34.49 Saatleri görYerebatan Sarnıcı bir UNESCO Dünya Mirası Alanı’nın parçası mı?
Evet, sarnıç 1985’te UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne eklenen İstanbul’un Tarihi Alanları kapsamında yer alıyor; bu liste Sultanahmet bölgesindeki birkaç büyük anıtı tek bir seri alan olarak koruyor, sarnıcı kendi başına ayrı bir madde olarak değil.
Wikipedia’nın belirttiğine göre, bu seri listeleme Ayasofya ve Sultanahmet Camii’nin de içinde bulunduğu geniş bir tarihi bölgeyi kapsıyor, dolayısıyla “UNESCO’da” demek sarnıcın tek başına bir dünya mirası unvanı aldığı anlamına gelmiyor, bölgenin bütünü için verilmiş bir koruma statüsünün parçası olduğu anlamına geliyor.
Vaktin mi az? Ayasofya, Yerebatan Sarnıcı & Sultanahmet Camii Bileti, fiyat €85 Saatleri görYerebatan Sarnıcı ziyarete değer mi?
Çoğu ziyaretçi için kısa bir sapma olarak değer: Ayasofya veya Sultanahmet Camii’nden tamamen farklı, serin ve atmosferik bir yeraltı deneyimi sunuyor, üstelik ziyaretin kendisi kısa sürüyor.
Ne beklemeniz gerektiğine dair daha ayrıntılı bir değerlendirme için sarnıcın fiyatına değip değmediğini ayrı bir yazıda tartıştım. Kısaca kendi görüşüm: zaten Sultanahmet bölgesindeyseniz, 30-45 dakikalık bu durağı atlamak için gerçek bir neden yok. Fiyatları ve hangi kombine biletin bu durağı kapsadığını Yerebatan Sarnıcı bilet sayfamızda topladım, güncel satın alma kanallarını ise bilet nereden alınır yazısında ayrıca anlatıyorum. Sarnıcı Ayasofya’nın kendi ziyaret saatleriyle aynı günde planlamak istiyorsanız, Ayasofya ziyaret saatleri rehberimize de bakabilirsiniz.
Fiyatları görmeye hazır mısın? Ayasofya & Sultanahmet Camii Turu, İsteğe Bağlı Sarnıç, fiyat €15 Saatleri görSıkça Sorulan Sorular
Yerebatan Sarnıcı tamamen yer altında mı?
Evet, sarnıç tamamen yer altında, eski şehrin Sultanahmet bölgesindeki bir meydanın altında yer alıyor. Girişi sokak seviyesinden merdivenlerle iniliyor.
Yerebatan Sarnıcı’nda su üzerinde yürünür mü, yoksa yanından mı geçilir?
Ziyaretçiler su yüzeyinin üzerine kurulmuş yükseltilmiş ahşap yürüme yollarını takip ediyor, suyun doğrudan içine girilmiyor. Sütunlar ve Medusa başları bu yürüme yollarından görülüyor.
Yerebatan Sarnıcı hangi filmlerde veya kitaplarda geçti?
Sarnıç, 1963 yapımı James Bond filmi “From Russia with Love”da ve Dan Brown’ın 2013 romanı Inferno’da, tersine çevrilmiş Medusa sütunuyla yer aldı. Bu, sarnıcın popüler kültürdeki en bilinen görünümleri arasında.
Yerebatan Sarnıcı ziyareti ne kadar sürer?
Çoğu ziyaretçi kendi başına gezerek 30-45 dakika ayırıyor. Fotoğraf çekmek isteyenler veya sesli rehberi sonuna kadar dinleyenler için bu biraz uzayabilir.
Daha yakından bakmak ister misin? Ayasofya Hızlı Giriş Bileti (Hagia Sophia), fiyat €34.49 Saatleri gör